Twee publicaties deze zomer hebben Our Future Memory onder de aandacht gebracht van doelgroepen die doorgaans niet dezelfde bronnen lezen.
De eerste is een verslag van de San Diego Comic-Con. De tweede is een peer-reviewed artikel in The Political LibrarianSamen onderbouwen ze een standpunt dat Internet Archive Europe (IAE) al jaren verdedigt: wat er met digitale collecties gebeurt, is een publieke aangelegenheid en hoort in meer discussies thuis dan alleen die tussen bibliotheken en juristen onderling.
Vier toekomstscenario’s voor de openbare bibliotheek, in kaart gebracht op Comic-Con
Op 26 juli publiceerde The Beat een verslag van een lezing die ver buiten het hoofdprogramma van de conventie plaatsvond.
Daniel Rasmus, een futurist die scenarioplanning doceert aan de Universiteit van Washington, sprak op de Comic-Con-conferentie voor docenten en bibliothecarissen van de openbare bibliotheek van San Diego, waar bibliothecarissen en docenten bijeenkomen die stripboeken en manga gebruiken als belangrijke hulpmiddelen voor geletterdheid. Hij besprak vier mogelijke toekomsten voor openbare bibliotheken in een door AI gedomineerd 2036.
Hij noemde ze ‘Metered Commons’, ‘Cooperative Commons’, ‘Uncommons’ en ‘Stable Commons’. Bij de eerste vorm is de toegang tot kennis onderworpen aan licenties en identiteitscontroles. Bij de tweede vorm delen gemeenschappen het beheer van de platforms waarop de inhoud staat. Bij de derde vorm houdt automatisering mensen meer in de gaten dan dat ze hen helpt. Bij de vierde vorm kiezen instellingen voor voorspelbaarheid in plaats van snelheid. Vier verschillende antwoorden op de ene vraag die aan al deze vormen ten grondslag ligt: wie bepaalt de toegang zodra het materiaal digitaal is?
Rasmus noemde *Our Future Memory* als een actueel brandpunt in die kwestie, en zijn publiek begreep waarom. Digitale strips en manga vallen onder dezelfde licentiebeperkingen waarmee bibliotheken te maken hebben bij e-boeken en databases, en graphic novels behoren tot de boeken die in de Verenigde Staten het vaakst worden verboden. Hij vertelde ook over een planningsbijeenkomst met het Mesa Library System in Arizona, waaruit een scenario voortkwam waar hij steeds weer op terugkomt: een autocratische toekomst waarin bibliothecarissen in alle stilte systemen opzetten, compleet met wachtwoorden, zodat lezers nog steeds toegang hebben tot verboden boeken.
"Wij zijn wezens die verhalen vertellen," zei hij tegen de aanwezigen.
De beschrijving van de campagne door The Beat moet op één punt worden aangepast. Daarin wordt ‘Our Future Memory’ voorgesteld als een poging om uitgevers onder druk te zetten om hun licentievoorwaarden te versoepelen. De oproep is echter breder en richt zich op iets anders. De verklaring richt zich tot beleidsmakers en vraagt om een wettelijk kader dat instellingen voor het behoud van het cultureel erfgoed, in de breedste zin van het woord, in staat stelt hun werk te doen. De licentiepraktijk maakt deel uit van het totaalplaatje. Het wettelijk kader, de reikwijdte ervan en de handhaving ervan vormen het grootste deel.
De politieke argumenten voor de vier rechten
Twaalf dagen voordat Rasmus in San Diego het podium betrad, publiceerde The Political Librarian het artikel The Political Librarian published “The Political Threats of Vanishing Culture and the Need to Protect Our Future Memory” van Michael Menna en Lila Bailey, die beiden schreven vanuit hun werk bij het Internet Archive. Het EveryLibrary Institute geeft het tijdschrift uit en is zelf ondertekenaar van de verklaring. Het artikel staat op pagina 106 tot en met 125 van deel 9 en valt onder een CC BY 4.0-licentie, zodat iedereen het kan lezen, citeren en erop voortbouwen.
Het betoog begint met een verschuiving in de markt. Vroeger werden boeken, films, muziek en games verkocht. In toenemende mate worden er nu licenties voor verleend, en een licentie kan worden ingetrokken, opnieuw worden onderhandeld of gewoon aflopen. Menna en Bailey noemen het resultaat een nieuwe golf van archiefvergankelijkheid: materiaal dat nooit in het bezit is gekomen van de instelling die ervoor heeft betaald, en dat kan verdwijnen zonder dat iemand hoeft uit te leggen waarom.
In het artikel wordt dit als een politieke kwestie behandeld. Wanneer collecties verdwijnen, verliezen mensen de mogelijkheid om zichzelf te onderwijzen en op gelijke voet deel te nemen aan het openbare leven. Menna en Bailey verkennen de sociale milieus waar dat verlies het hardst aankomt, en zij benoemen het risico in alle duidelijkheid: een digitaal donker tijdperk.
Vervolgens keert het terug naar de Verklaring inzake digitale rechten ter bescherming van geheugeninstellingen online en de vier rechten die daarin centraal staan. Bibliotheken, archieven en musea hebben het wettelijke recht en de praktische mogelijkheid nodig om digitaal materiaal te verzamelen, te bewaren, gecontroleerde toegang ertoe te verlenen en met elkaar samen te werken. Dit is allemaal niet nieuw. Geheugeninstellingen deden deze vier dingen al eeuwenlang met fysieke collecties. Die mogelijkheden mogen niet afnemen alleen omdat het formaat is veranderd.
Het artikel eindigt met een oproep tot actie: onderteken de verklaring, sluit je aan bij de beweging en laten we samenwerken.
Waarom deze twee zaken belangrijk zijn
Een van deze artikelen is geschreven door een nieuwssite over strips die verslag deed van een conventie. Het andere is geschreven vanuit de beweging zelf, voor een peer-reviewed tijdschrift. Juist die verscheidenheid is het punt.
Een campagne over digitale rechten voor geheugeninstellingen kan beperkt blijven tot de sector die het er al mee eens is, of ze kan mensen bereiken die via manga, via een openbare bibliotheek in Arizona of gewoon uit bezorgdheid over wat er met de dingen gebeurt waar ze van houden, bij de campagne terechtkomen. De tweede aanpak verloopt waarschijnlijk langzamer, maar levert ook politieke invloed op.
Inmiddels hebben meer dan zeventig organisaties de verklaring ondertekend, variërend van de Internationale Federatie van Bibliotheekverenigingen en -instellingen (IFLA) en de Internationale Archiefraad (ICA) tot openbare bibliotheken en universiteitsconsortia. Geen enkele organisatie is te klein om haar stem te laten horen. Als uw organisatie de verklaring nog niet heeft ondertekend, kunt u dat doen op ourfuturememory.org.
Lees het verslag van The Beat: Waarom futurist Daniel Rasmus op Comic-Con met bibliothecarissen in gesprek gaat
Lees het artikel: De politieke bedreigingen van een verdwijnende cultuur en de noodzaak om ons toekomstig geheugen te beschermen
