Op 10 april sloot Internet Archive Europe zich aan bij SETUP en het Next Nature Museum in Eindhoven voor de opening van het Facebook Museum, een project dat een vraag stelt die de meesten van ons liever uit de weg gaan: waarom kunnen we de platforms waarop ons leven draait niet loslaten?
Tijdens deze avond kwamen Brewster Kahle, oprichter van het Internet Archive, onderzoekster Marissa Memelink, cultuursociologe Siri Beerends, en Koert van Mensvoort, directeur van Next Nature, bijeen voor een gesprek dat al snel oversloeg van nostalgie naar urgentie.
Kahle schetste de ontwikkeling van digitale gemeenschappen, van Phyto Net en GeoCities tot MySpace, Vine en Twitter, niet als een geschiedenisles maar als een waarschuwing. Deze platforms herbergden echte gemeenschappen, echte herinneringen, echte stemmen. De meeste zijn verdwenen. Wat overblijft, leeft voort in de Wayback Machine. “Mensen willen delen wat ze weten,” zei hij, “en ze zijn geweldig.” Het probleem is wat er met dat delen gebeurt als het op de servers van iemand anders staat, waar het zonder voorafgaande kennisgeving kan worden overgenomen, gesloten of verwijderd.
Het panel legde de nadruk op iets dat belangrijker is dan technische conservering: vertrouwen. Een bezoeker van het Facebook Museum had zijn account omschreven als een externe harde schijf, in de veronderstelling dat de gegevens er gewoon zouden zijn wanneer hij ze nodig had. Kahle was duidelijk. Die veronderstelling is onjuist, en de meeste mensen weten dat, net zoals je weet dat er misschien geen back-up is van de foto's op je telefoon, maar er niets aan doet. De vraag is niet alleen hoe je dingen kunt opslaan. Het gaat erom hoe je systemen kunt bouwen die mensen daadwerkelijk genoeg vertrouwen om erop te kunnen rekenen.
Die vraag heeft een politiek antwoord. Kahle wees specifiek op wat er voor Europa op het spel staat. Als het continent geen openbare digitale infrastructuur opbouwt, waaronder openbare AI die is getraind op basis van cultureel erfgoed, zal de keuze beperkt blijven tot Amerikaanse of Chinese modellen. “Dat is niet goed genoeg“, zei hij, “en we beschikken over de technologieën om daar iets aan te doen.“
Het gedecentraliseerde web biedt een ander model: protocollen in plaats van platforms, gegevens waarvan je daadwerkelijk de eigenaar bent, en overstapkosten die niet aanvoelen als een ingrijpende operatie. Deze visie wordt in de praktijk gebracht tijdens evenementen als DWeb Camp, dat in juli voor het eerst aar Europa komt, in de bossen van Brandenburg, vlakbij Berlijn, Duitsland. Door technologen, kunstenaars en beleidsmakers samen te brengen om ‘wortelsystemen’ voor een veerkrachtiger internet te ontwikkelen, fungeert het kamp als een levend laboratorium voor deze principes. De weg is niet gemakkelijk, maar de koers is duidelijk.
Dit is precies het werk waarvoor Internet Archive Europe in het leven is geroepen. Door het internet te bewaren, kunnen samenlevingen zich herinneren wie ze waren en wat ze hebben opgebouwd. Dit is te belangrijk om te negeren.
Het Facebook Museum is tot en met september 2027 te zien in het Next Nature Museum in Eindhoven, en het Internet Archive Europe kijkt uit naar een voortzetting van de samenwerking met SetUp Media Lab.
