Events

Op 15 januari 2026 gonste de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR) in Brussel van de energie toen we samenkwamen voor Europese Dag van het Publiek Domein 2026. Deze editie voelde extra speciaal: we vierden niet alleen het publieke domein en de werken die er dit jaar bij kwamen, maar stonden ook stil bij 25 jaar Wikipedia—een mooie herinnering aan wat gedeelde kennis kan betekenen als die echt open is.

Vanaf het moment dat de deuren opengingen, was duidelijk dat dit geen doorsnee conferentie was. Het was een samenkomst van gemeenschappen: bibliothecarissen, archivarissen, onderzoekers, beleidsmakers, technologen, kunstenaars en pleitbezorgers, allen verenigd door de gedeelde overtuiging dat het publieke domein geen overblijfsel uit het verleden is, maar een levende basis voor onze toekomst.

Een tot in de puntjes georganiseerde dag

Die sfeer kwam voor een groot deel door de uitstekende organisatie en de warme, doordachte moderatie door Camille Françoise, die ons met helderheid en enthousiasme door een rijk en ambitieus programma leidde. Samen met Bart Magnus zette Camille de toon voor een dag waarin diepgang en openheid hand in hand gingen, en serieuze beleidsdebatten werden gecombineerd met oprechte passie. Dankzij de technische expertise en het oog voor detail van Sebastiaan ter Burg verliep alles soepel, zowel voor het aanwezige als het online publiek.

De Europese Dag van het Publiek Domein 2026 kwam tot stand dankzij de samenwerking van talrijke organisaties, waaronder COMMUNIA, Creative Commons, Wikimedia Europe, Wikimedia Belgium, Open Nederland, Europeana, meemoo, het Vlaams Instituut voor Archieven, CREATe en Internet Archive Europe. Het resultaat liet duidelijk zien wat mogelijk is wanneer ecosystemen de krachten bundelen.

Belangrijke ideeën die weerklank vonden

In plenaire sessies, panels, presentaties en workshops klonk één boodschap luid en duidelijk: het publieke domein is veel meer dan alleen een bron voor artistiek hergebruik.

In haar inspirerende bijdrage herinnerde Brigitte Vézina (Creative Commons) ons eraan dat het beschermen van toegang tot en hergebruik van het publieke domein essentieel is voor een gezonder, gelukkiger en rijker leven. Het publieke domein is, zo stelde zij, een fundamenteel principe van het auteursrecht, niet alleen een technische categorie, maar een randvoorwaarde voor creativiteit, wetenschappelijk onderzoek, onderwijs, digitale gelijkheid en culturele participatie. Zij besloot met een oproep aan organisaties om de Open Heritage Statement te ondertekenen, waarvan Internet Archive Europe met trots ondertekenaar is.

Andere sessies belichtten het publieke domein vanuit historische, juridische en praktische invalshoeken: van academische reflecties over de oorsprong en afbakening ervan tot concrete voorbeelden van hoe collecties uit het publieke domein worden hergebruikt in games, mode, audiovisuele archieven en collaboratief onderzoek. De variatie aan formats, van diepgaande beleidsanalyses tot pattern-a-thons en workshops, gaf de dag een dynamisch en inclusief karakter.

Internet Archive Europe: collecties tot leven brengen

Voor Internet Archive Europe was het een groot plezier om deel te nemen aan het programma van dit jaar en het evenement te ondersteunen. Tijdens de ochtendsessie stelde ik met trots de verdere uitbouw van het werk van Internet Archive Europe voor.

Onze missie, collecties tot leven brengen, past perfect bij de geest van Public Domain Day. Of het nu gaat om behoud, tekst- en datamining voor onderzoek, gecontroleerde digitale toegang of samenwerking tussen erfgoedinstellingen: wij willen ervoor zorgen dat cultureel erfgoed op een zinvolle manier kan worden geraadpleegd, onderzocht en hergebruikt, nu en later.

Public Domain Day liet opnieuw zien waarom dit werk ertoe doet: toegang komt niet vanzelf, openheid is niet gegarandeerd en het publieke domein vraagt om actieve inzet.

In mijn presentatie stelde ik Websites van Nederland voor: een vernieuwend project dat samen met de Koninklijke Bibliotheek werd ontwikkeld en dat tientallen jaren Nederlandse webgeschiedenis toegankelijk en beleefbaar maakt voor het publiek. Door gearchiveerde websites te vertalen naar een interactieve, meeslepende ervaring laat het project zien dat webarchieven veel meer kunnen zijn dan opslagplaatsen alleen. Ik deelde ook mooi nieuws over wat er komt: na het succes in Nederland breidt het project zich nu uit naar Canada, wat laat zien hoe dit model kan meegroeien en mensen in verschillende landen kan verbinden met hun digitale verleden.

Tot slot deed ik een oproep tot actie rond de Our Future Memory-campagne. In een tijd waarin geheugeninstellingen steeds vaker digitaal opereren, is het essentieel dat zij online dezelfde rechten kunnen uitoefenen als offline: het verzamelen, bewaren, toegankelijk maken en delen van kennis in het algemeen belang.

In de namiddag stelde Bob Stein Tapestries voor: een gratis open-sourcetool die op een heel nieuwe manier laat zien hoe we digitale collecties kunnen ontdekken en delen. Met Tapestries kan echt iedereen niet-lineaire, multimodale verhalen maken die webpagina’s, PDF’s, afbeeldingen, audio, video en zelfs uitvoerbare code samenbrengen. Door gebruik te maken van collecties van Wikimedia Commons, het Internet Archive en Europeana laat Tapestries zien hoe grote digitale verzamelingen kunnen worden omgezet in toegankelijke, verkenbare verhalen.

Een ander hoogtepunt in de namiddag was de inspirerende presentatie van Björn Wijers over “Happy Accidents” met films uit het publieke domein. Met speelse en verrassende voorbeelden liet Björn zien hoe werken met publieke-domeinfilms kan leiden tot creatieve ontdekkingen die je niet vooraf kunt plannen—waar hergebruik, remix en nieuwsgierigheid elkaar tegenkomen. Zijn verhaal herinnerde ons eraan dat het publieke domein niet alleen juridisch is vastgelegd, maar ook een plek is om te experimenteren en verrast te worden, helemaal in de geest van Internet Archive Europe’s Public Domain Movie Night, waar samen kijken het begin is van gezamenlijke creativiteit.

Dankbaarheid en momentum

Bovenal draaide de Europese Dag van het Publiek Domein 2026 om mensen: de sprekers die hun expertise gul deelden, de deelnemers die scherpe vragen stelden en lang na afloop van de sessies in gesprek bleven, en de organisatoren en partners die zorgden voor een warme, open en echt gezamenlijke sfeer.

Toen we KBR verlieten en bij een drankje verder praatten, was het moeilijk om niet hoopvol te zijn. De uitdagingen rond auteursrecht, digitalisering en toegang zijn er zeker, maar dat geldt evenzeer voor de collectieve intelligentie en betrokkenheid binnen deze gemeenschap.

Laten we het publieke domein zichtbaar, beschermd en levend houden, niet alleen op die ene dag in januari, maar het hele jaar.

Bekijk de video-opnames en de foto's op Flickr.

Op 1 januari 2026 is een nieuwe reeks culturele schatten in het publieke domein beland. Om dat te vieren brengt Internet Archive Europe de sfeer van Public Domain Day naar Amsterdam met een speciale Public Domain Movie Night, en laat het de creativiteit van filmmakers van over de hele wereld zien via de Public Domain Film Remix Contest.

Public Domain Movie Night in Amsterdam

Ter gelegenheid van Public Domain Day 2026 nodigt Internet Archive Europe je uit voor een gezellige avond met film, gesprekken en ontmoetingen.

📅 Vrijdag 23 Januari 2026
🕡 18:30-21:00
📍Internet Archive Europe, Oudeschans 16, Amsterdam
👉 Registreer hier om deel te nemen

Tijdens de avond vertonen we een selectie van winnende en genomineerde films uit de Public Domain Film Remix Contest van Internet Archive, bekijken we een volledige, pas in het publieke domein terechtgekomen film, genieten we van popcorn en vieren we wat er mogelijk wordt wanneer cultuur terugkeert naar de commons. Het evenement is opgezet als een ontspannen bijeenkomst voor de gemeenschap en staat open voor iedereen die nieuwsgierig is naar film, archieven, remixcultuur of het publieke domein.

Of je nu filmmaker, onderzoeker, kunstenaar, bibliothecaris, student bent of simpelweg een liefhebber van cinema, deze avond is een kans om te zien hoe historische werken kunnen uitgroeien tot iets compleet nieuws.

Waarom het publieke domein belangrijk is

Elk jaar herinnert Public Domain Day ons eraan dat auteursrecht niet voor eeuwig duurt. Wanneer werken in het publieke domein komen, worden ze deel van ons gedeelde culturele erfgoed, beschikbaar voor onderwijs, preservatie, creativiteit en innovatie.

De lichting van 2026 is bijzonder inspirerend. Iconische films, muziek, literatuur en personages uit het begin van de twintigste eeuw zijn nu vrij beschikbaar en klaar om nieuwe generaties te inspireren. Detectives, jazz, vroege animatie en klassieke cinema spelen dit jaar een hoofdrol en laten zien hoe het publieke domein zorgt voor culturele continuïteit en creatieve experimenten.

De Public Domain Film Remix Contest: geschiedenis als basis voor nieuwe cinema

Centraal in deze viering staat de Public Domain Film Remix Contest van het Internet Archive: een jaarlijkse uitnodiging aan makers van alle niveaus om te experimenteren met film en audiovisueel materiaal uit het publieke domein.

De wedstrijd draait niet om technische perfectie—maar om nieuwsgierigheid, spel en ontdekking. Door archiefmateriaal te remixen laten deelnemers zien hoe oudere werken in een moderne context nieuw leven en betekenis krijgen.

Van online wedstrijd naar een lokale viering

Hoewel de Film Remix Contest een wereldwijd initiatief is, brengt de Public Domain Movie Night in Amsterdam de viering dichter bij huis. Door de winnende films ter plekke te vertonen, creëert Internet Archive Europe een ontmoetingsplek waar digitale cultuur, archieven en lokale communities elkaar ontmoeten.

De avond weerspiegelt de bredere missie van Internet Archive Europe: universele toegang tot alle kennis. Ze laat zien dat archieven geen statische bewaarplaatsen zijn, maar dynamische bronnen die mensen uitnodigen om mee te doen, opnieuw te kijken en er plezier aan te beleven.

We verwachten je

• 🎬 Kom bekroonde public-domain-remixes kijken op het grote scherm
• 🍿 Ontmoet andere cultuurliefhebbers en makers
• 🌍 Vier het publieke domein als een levend, gedeeld cultureel goed

Registratie is vereist en het aantal plaatsen is beperkt. Je kunt je inschrijven via de officiële Luma-pagina: https://luma.com/bmdhs6n2. We kijken ernaar uit je in Amsterdam te verwelkomen voor een avond in het teken van film, creativiteit en de blijvende kracht van het publieke domein.

Want wanneer cultuur tot het gemeengoed gaat behoren, kan iedereen creëren.

Deze herfst heeft het Internet Archive een bijzondere mijlpaal bereikt: 1 biljoen webpagina’s die zijn bewaard via de Wayback Machine. Dat zijn 1 biljoen vensters op ons gedeelde digitale geheugen, van de eerste websites uit de jaren ’90 tot de stemmen van mensen overal ter wereld vandaag.

Terwijl het Internet Archive op 22 oktober in San Francisco deze uitzonderlijke mijlpaal viert, nodigen we bibliotheken, archieven en culturele instellingen in heel Europa uit om hun bijdrage te vieren aan het toegankelijk houden van de geschiedenis van het web voor iedereen.

Een Wereldwijde Missie, Geworteld in Lokale Inspanningen

Toen het Internet Archive in 1996 werd gelanceerd met de ambitie om een “digitale bibliotheek voor de toekomst” te bouwen, kon niemand voorzien hoe groots die missie zou worden. Bijna dertig jaar later is de Wayback Machine uitgegroeid tot een van de belangrijkste digitale bewaarplatforms ter wereld, dat maandelijks miljarden webpagina’s vastlegt.

Elke pagina vertelt een verhaal, van innovatie, creativiteit, cultuur en gemeenschap. Achter elke opgeslagen webpagina zit de inzet van organisaties die kennis willen bewaren voor iedereen.

Overal in Europa spelen bibliotheken een belangrijke rol: ze archiveren nationale domeinen, leggen lokale geschiedenissen vast en waken ervoor dat de rijke diversiteit aan stemmen op ons continent behouden blijft.

Europa’s Rol in het Behoud van het Web

Europese instellingen zijn al decennia pioniers in digitale bewaring, van het UK Web Archive en de Bibliothèque nationale de France tot Netarkivet in Denemarken en tal van nationale en universitaire projecten in heel Europa.

Hun samenwerkingsgeest weerspiegelt de missie van het Internet Archive: universele toegang tot kennis. Samen zorgen zij ervoor dat het Europese web — meertalig, cultureel rijk en voortdurend in ontwikkeling — toegankelijk blijft voor onderzoekers, journalisten en burgers, ook voor toekomstige generaties.

We Vieren de Bibliotheken Die Ons Helpen Herinneren

Om bibliotheken en archieven in staat te stellen deel te nemen aan deze unieke mijlpaal, heeft het Internet Archive een hulpgids gemaakt vol handige tips en ideeën.

De gids bevat praktische, direct te gebruiken materialen, zoals:

• Sjablonen en visuele materialen voor sociale media
• Inspiratie voor evenementen en praktische workshopgidsen
• Verhalen over impact van instellingen wereldwijd

Zo Kan Jouw Bibliotheek Meevieren!

Ontdek de digitale geschiedenis van uw gemeenschap. En help ons mee om het volgende hoofdstuk van het verhaal van het web te schrijven, één pagina tegelijk.

• Deel jouw favoriete gearchiveerde webpagina met de hashtag #Wayback1T.
• Maak een “Toen en Nu”-afbeelding voor de website van je bibliotheek met onze gratis Canva-template.
• Maak een korte video waarin je de vraag beantwoordt: “Waarom is de Wayback Machine belangrijk voor jou?”

Terwijl we vooruitkijken naar het volgende biljoen, nodigt Internet Archive Europe bibliotheken, erfgoedinstellingen en gemeenschappen uit om samen te blijven werken aan het behoud van het web, het vieren van ons digitale geheugen en het levend houden van kennis.

Op 17 september mochten we met trots een nieuwe manier onthullen om bij de KB, de Koninklijke Bibliotheek van Nederland, digitale geschiedenis te verkennen. Onze nieuwe interactieve installatie, “Websites van Nederland: ontdek het web van het verleden,” is nu toegankelijk voor het publiek en biedt een verrassende en inspirerende reis door het Nederlandse webarchief.

De reacties zijn geweldig! Ze bevestigen onze overtuiging dat deze machine meer is dan zomaar een hulpmiddel. Zoals we bij de lancering zeiden, is het een tastbare vertaling van onze visie: ons gezamenlijke geheugen letterlijk binnen ieders bereik brengen. Het toont aan dat digitale bewaring niet draait om data in het abstracte op te slaan, maar over het levend houden van het verleden: direct te gebruiken, te doorzoeken en te ervaren.

Een Universum Vol Nederlandse Cultuur

De installatie dompelt bezoekers onder in een visueel universum van 85.000 Nederlandse websites, samengesteld uit meer dan 1,2 miljoen gearchiveerde momentopnames die zijn vastgelegd tussen 1996 en 2025. Met een fysieke joystick en knoppen kunnen bezoekers vrij door dit digitale universum vliegen en de rijke diversiteit van het Nederlandse web verkennen. De speelse ervaring prikkelt de nieuwsgierigheid, terwijl de krachtige spraakzoekfunctie helpt om specifieke thema’s of domeinen te ontdekken.

Een Tijdmachine Aan Je Vingertoppen

De installatie is niet alleen een manier om de enorme omvang van het archief te ontdekken, maar ook een echte tijdmachine. Je kunt elke website kiezen en meteen terug in de tijd gaan – blader door oude versies en zie hoe sites zich door de jaren heen hebben ontwikkeld. Zo wordt het idee van een webarchief tastbaar: het laat zien hoe websites ooit leefden, evolueerden en transformeerden. Met een QR-code kunnen bezoekers bovendien elke ontdekte site rechtstreeks naar hun telefoon sturen om verder te verkennen.

Een Blauwdruk Voor Europa’s Digitale Erfgoed

Hoewel deze eerste installatie het Nederlandse web centraal stelt, dient ze als een krachtig blauwdruk voor heel Europa. De technologie en het concept achter “Websites van Nederland” zijn ontworpen om aanpasbaar te zijn. Stel je een “Websites van Frankrijk” in Parijs voor, of een “Websites van Italië” die bezoekers in Rome inspireert.

Dit vormt de kern van de missie van Internet Archive Europe. Ons doel is om mensen in heel Europa op een toegankelijke en boeiende manier te verbinden met hun eigen unieke digitale verleden. Dit project bewijst dat nationale webarchieven kunnen uitgroeien van statische collecties tot dynamische, interactieve ervaringen voor het publiek.

Dit is wat “collecties tot leven brengen” werkelijk betekent. Door mensen te verbinden met hun eigen digitale verleden, helpen we ze het heden beter te begrijpen en de toekomst voor zich te zien. Wij geloven dat dit essentieel werk is om ervoor te zorgen dat Europa’s digitale geheugen niet alleen wordt bewaard, maar ook wordt geactiveerd, toegankelijk gemaakt en van betekenis is voor iedereen.

We nodigen je uit om de KB te bezoeken en “Websites van Nederland” zelf te ontdekken. De installatie is te zien tot 11 oktober en sluit af tijdens Museumnacht Den Haag. Kom en speel met het verleden!

Photo credits featured image: “Preserving Digital Sovereignty: Marleen Stikker & Brewster Kahle at the KB” by Sebastiaan ter Burg, CC BY 4.0