februari 2026

Werkwijzen voor het gebruik van de Wayback Machine

Gastbijdrage door Jonathan W. Y. Gray.

Hoe werken onderzoekers, journalisten en kunstenaars met gearchiveerde pagina's uit de Wayback Machinevan het Internet Archive? Welke soorten tools, methoden en benaderingen gebruiken ze? Welke andere tools kunnen kritisch en creatief hergebruik van gearchiveerd webmateriaal ondersteunen?

Aangezien webarchieven een steeds belangrijkere rol zijn gaan spelen bij het begrijpen van, rapporteren over en omgaan met digitale cultuur, ontstaan er mogelijkheden om te leren en kennis te delen tussen deze praktijkgebieden.

Op 9 februari kwamen internetonderzoekers bijeen in de ruimte van Internet Archive Europein Amsterdam om verschillende wijzes van werken met de Wayback Machine te delen. Velen werken samen met journalisten en mediaorganisaties aan digitale onderzoeken. Sommigen onder ons hebben daarnaast een artistieke praktijk waarbij zij met online materiaal werken.

Hoe wordt de Wayback Machine gebruikt?

We verdeelden ons in duo's en kleine groepen om werkwijzen met wegarchieven te bespreken binnen onze eigen onderzoeks- en onderwijspraktijken, evenals in digitale onderzoeken en mediakunst.

In de ruimte was er een schat aan ervaring in het werken met de Wayback Machine gedurende vele decennia aanwezig. Zo gebruikten Richard, Estheren collega’s in 2008 gearchiveerde momentopnamen om een korte screencast-documentaire te maken waarin veranderingen op de homepage van Google werden onderzocht.

Google en de politiek van tabbladen (2008)

Deze benadering van het verkennen van gearchiveerde pagina's door middel van screencast-documentaires wordt beschreven in de boeken Digital Methods en Doing Digital Methods , die velen van ons in ons onderwijs gebruiken.

Naast veranderingen in de interface hebben we gekeken naar hoe webarchieven worden gebruikt om andere soorten sociaal-technische transformaties te traceren. We hebben bijvoorbeeld gesproken over onderzoek waarbij de Wayback Machine wordt gebruikt om veranderingen te bestuderen in broncode, moderatiebeleid, blogosferen, nationale webs, landendomeinen, sociale mediaplatformen, en hun beschikbaarheid in webarchieven, ‘follower factories’ en sociale media-engagementmarkten, webtrackers, en ecosystemen voor mobiele apps. In mediaonderzoek worden gearchiveerde pagina's ook gebruikt om veranderingen in platformbeleid en -praktijken, infrastructuren voor het genereren van inkomsten en de evolutie van omstreden claims online te traceren.

We hebben tools bekeken die dit soort onderzoek met de Wayback Machine mogelijk maken, van de linkverzamel- en netwerktools van het Digital Methods Initiative tot een speciale extensie voor de open source 4CAT: Capture and Analysis Toolkit, die het werken met verzamelingen van gearchiveerde pagina's ondersteunt. We verkenden ook het bredere ecosysteem van tools die verschillende wijzes van werken met de Wayback Machine ondersteunen, van gearchiveerde tweets tot historische Google Analytics-codes.

Een aantal van ons hadden ook samengewerkt met journalisten in projecten met betrekking tot de Wayback Machine, onder meer op het gebied van de verspreiding en monetisatie van desinformatie. We verdiepten ons verder in hoe journalisten de Wayback Machine gebruiken, onder meer om databases aan te maken van artsen wiens vergunning is ingetrokken , en om identiteitsfraude te onderzoeken. We hebben meer inzicht gekregen in journalistieke praktijken door middel van blogposts, documentatie, en trainingsmateriaal. Dit is een onderwerp waar we graag meer tijd aan willen besteden als onderdeel van onze respectieve onderzoeksgroepen op het gebied van digitale onderzoeken.

We hebben enkele voorbeelden bekeken van hoe de Wayback Machine door kunstenaars wordt gebruikt en besproken hoe deze kan worden ingezet in het proces en in de uiteindelijke werken van mediakunstenaars. Het kan moeilijk zijn om te achterhalen hoe kunstenaars de Wayback Machine gebruiken, omdat er in beschrijvingen van hun werk vaak geen melding van wordt gemaakt of naar wordt verwezen. Idil, een onderzoekster en kunstenares, vertelde over haar subculturele nostalgie bij het opnieuw bezoeken van vampirefreaks.com en hoe dit haar artistieke praktijk zou kunnen inspireren.

We willen graag meer bijeenkomsten en evenementen organiseren met journalisten en kunstenaars om beter te begrijpen hoe zij met de Wayback Machine werken en hoe we van elkaar kunnen leren, samenwerken en elkaar kunnen ondersteunen.

Hoe kunnen we in de toekomst met de Wayback Machine werken?

Na het bespreken van hoe de Wayback Machine in ons onderzoek en door verschillende praktijkgemeenschappen is gebruikt, hebben we nagedacht over hoe we er in de toekomst mee zouden kunnen werken.

We spraken over de geografieën van de Wayback Machine en hoe we zaken als de breedte, diepte en frequentie van het archiveren van verschillende topleveldomeinen zouden kunnen onderzoeken — onder meer om te zien welke landen en regio’s mogelijk ondervertegenwoordigd zijn in webarchieven, en om na te gaan welke prominente websites mogelijk ontbreken.

Een ander onderwerp was hoe we als internetonderzoekers een bijdrage zouden kunnen leveren aan de Wayback Machine, bijvoorbeeld door een 4CAT -functie toe te voegen om verzamelingen van URL's in te dienen bij de Wayback Machine, of door digitale-cultuurcollecties op Internet Archive samen te stellen rond onderwerpen waaraan we werken (zoals deze verzameling mobiele apps over COVID-19). 

We dachten dat het interessant zou kunnen zijn om een ecosysteem van gearchiveerd materiaal te ondersteunen dat op verschillende manieren wordt gedeeld, met behulp van tools zoals ArchiveBox voor lokaal gehoste materialen en het delen van gecureerde subsets met het Internet Archive. We hebben ook manieren besproken om meerdere collecties van gearchiveerd materiaal te doorzoeken, bijvoorbeeld via de Memento aggregator.

We hebben gekeken naar hoe posts op sociale media worden gearchiveerd door de Wayback Machine en bespraken benaderingen om te werken met fragmentarisch gearchiveerd materiaal. Een idee was om terug te kijken naar gearchiveerde interfaces van sociale media om te reconstrueren hoe posts er op verschillende momenten in de tijd uitzagen.

Wat nu?

Wat betreft de volgende stappen zullen we de bovenstaande onderwerpen blijven onderzoeken in onze respectievelijke lessen en projecten. We willen ook enkele workshops organiseren rond gezamenlijk leren en het delen van praktijken met onderzoekers, journalisten en kunstenaars – evenals sessies voor speculatief prototypen en het ontwikkelen van kleine tools om andere manieren van werken met de Wayback Machine zichtbaar te maken en te stimuleren.

Als u geïnteresseerd bent om op de hoogte te blijven van deze activiteiten, hebben we een mailinglijst voor webarchieven opgezet voor onderzoekers, docenten, journalisten en kunstenaars die werken met de Wayback Machine en andere webarchieven.

We hopen dat het versterken van de banden tussen deze praktijkgemeenschappen zullen bijdragen aan een kritisch en creatief gebruik van webarchieven in de komende jaren.

Dit evenement werd mede georganiseerd door Jonathan W. Y. Gray en Beatrice Murch als onderdeel van een reeks samenwerkingen rond het hergebruik van webarchieven. Het werd ondersteund door . Internet Archive Europe, Public Data Lab, het Centre for Digital Culture at King’s College London, het Digital Methods Initiative, en het Deep Culture project, de Universiteit van Amsterdam. Deelnemers waren onder meer Varvara Boboc, Anthony Burton, Zachary Furste, Idil Galip, Marloes Geboers, Alex Gekker, Alice Bouzada Goulart, Sal Hagen, David Kousemaker, Stijn Peeters, Richard Rogers, Marc Tuters, ⁨Lonneke van der Velden⁩, Dale Wahl en Esther Weltevrede. Met dank aan Liliana Bounegru, Thais Lobo, Anne Helmond, en Fernando van der Vlist voor hun aanvullende input.

Werkwijzen voor het gebruik van de Wayback Machine Lees bericht »

Our Future Memory Verwelkomt De International Council on Archives (ICA) Terwijl de Beweging Blijft Groeien

Na de steunbetuiging van IFLA, een toonaangevende wereldwijde stem voor bibliotheken, zijn wij bijzonder trots om ook haar zusterorganisatie, de International Council on Archives (ICA), te verwelkomen als nieuwe ondertekenaar van de Statement over de vier digitale rechten van geheugeninstellingen.

Een kopie van de Statement werd formeel ondertekend door ICA-voorzitter Josée Kirps. Als internationale vertegenwoordiger van archieven en archivarissen wereldwijd heeft de steun van ICA bijzondere betekenis.In haar steunbetuiging benadrukte ICA het belang van het beschermen van geheugen als publiek goed in een steeds complexer digitaal landschap:

“By signing this statement, the International Council on Archives reaffirms its commitment to protecting memory as a public good, including in digital environments. While much work remains—particularly regarding the ethical and legal dimensions of access to archival materials—this represents an important first step toward a more just and responsible digital future.”

Toenemende Steun

Eind 2025 voegde SPARC zijn naam toe aan de Statement, gevolgd door Curationist begin 2026, waarmee de coalitie binnen de cultureel-erfgoedsector verder werd uitgebreid. Hun deelname markeerde het begin van een aanhoudende groei in 2026, wanneer ook andere organisaties zich aansloten bij de Our Future Memory beweging, waaronder Arkéotopia, Wellesley Free Library en de Council of Prairie & Pacific University Libraries (COPPUL).

Samen met ICA tonen deze organisaties voor cultureel erfgoed aan dat zij begrip hebben voor de uitdagingen waarmee de sector wordt geconfronteerd. Deze problemen dienen zich in hoog tempo aan, en sterke wettelijke beschermingen zijn noodzakelijk om het blijvend behoud en de toegankelijkheid van ons cultureel erfgoed te verzekeren.

Doe Mee Met De Beweging

Het is belangrijk te benadrukken dat geen enkele organisatie te klein is om haar stem aan onze beweging toe te voegen. Het feit dat een koepelorganisatie ondertekent, betekent niet dat haar individuele leden zich daarvan moeten onthouden. Integendeel, wij willen ervoor zorgen dat de volledige breedte van de sector vertegenwoordigd en zichtbaar is voor beleidsmakers.

🔗 Onderteken het Statement: https://ourfuturememory.org
📧 Contacteer de campagne: campaigns@internetarchive.eu

Meer Weten

Vorige Informatieve Webinar

Als u ons recente informatieve webinar, “Protect Our Future Memory: Join the Call for Library Digital Rights” hebt gemist, kunt u de sessie bekijken om meer te leren over de groeiende internationale beweging om de digitale rechten veilig te stellen die geheugeninstellingen al lange tijd in de fysieke wereld hebben gehad.

Aankomende bijdrage over de campagne tijdens een Knowledge Rights 21 informatieve webinar op 19 februari 2026

Sluit je aan bij het Internet Archive en zijn partners voor "Enabling Libraries, Guaranteeing Rights: A Legal Checklist for the Digital Age”

  • Wanneer: 19 februari 2026 - 11:00 CET
  • Formaat: online
  • Registreer hier
Podcast: Hoor de stemmen achter de beweging

Om de achtergrond, urgentie en internationale impact van de vier digitale rechten beter te begrijpen, raden we aan te luisteren naar de Future Knowledge-podcastaflevering over deze campagne. Met bijdragen van experts uit bibliotheken, archieven en de digitale-rechtenwereld biedt de aflevering belangrijke inzichten in waarom deze rechten tellen en wat er op het spel staat.

Our Future Memory Verwelkomt De International Council on Archives (ICA) Terwijl de Beweging Blijft Groeien Lees bericht »

19 februari webinar: Waarom bibliotheken juridische garanties nodig hebben in het digitale tijdperk

Op 19 februari 2026 neem ik deel aan het webinar van Knowledge Rights 21 “Enabling Libraries, Guaranteeing Rights: A Legal Checklist for the Digital Age”. Het evenement markeert de lancering van een belangrijke nieuwe publicatie: “Safeguard Access, Empower Europe – An Action Plan to Let Libraries be Libraries.”

Ik ben blij deel te nemen aan dit gesprek, omdat de kwesties die hier op het spel staan raken aan de kern van wat we met de Our Future Memory-campagne proberen te beschermen: het vermogen van bibliotheken om in het digitale tijdperk kennis te bewaren, uit te lenen en toegankelijk te maken — in het algemeen belang.

Bibliotheken op een keerpunt

Bibliotheken spelen al altijd een belangrijke rol bij het bewaren van cultureel erfgoed, het toegankelijk maken van kennis en het ondersteunen van onderwijs, creativiteit en onderzoek. Tegenwoordig gebeurt veel van dat werk in digitale omgevingen. Toch zijn de juridische kaders waarbinnen bibliotheken opereren niet met deze realiteit meegegroeid.

Te vaak wordt van bibliotheken verwacht dat zij hun publieke taak ook online vervullen, zonder de juridische zekerheid of rechten waarover zij al lang offline beschikken. Hierdoor ontstaat een groeiende kloof tussen wat bibliotheken zouden moeten kunnen doen, digitale werken bewaren, uitlenen en toegankelijk maken voor onderzoek en onderwijs, en wat de wet en de markt daadwerkelijk toestaan.

Alleen erkennen hoe belangrijk bibliotheken zijn, is niet genoeg. Bibliotheken hebben wettelijke garanties nodig die hen echt in staat stellen hun werk te doen.

Het verbinden van recht, toegang en geheugen

Bij Internet Archive Europe zien we elke dag hoe juridische keuzes invloed hebben op wat we voor toekomstige generaties kunnen bewaren en wat verloren raakt. Daarom is de Our Future Memory-campagne opgezet: om te laten zien wat er op het spel staat wanneer toegang tot kennis, cultureel geheugen en digitale archivering wordt ingeperkt door verouderde of te strenge regels.

De campagne stelt een simpele maar urgente vraag: wat voor geheugen willen we achterlaten voor de toekomst?

Bibliotheken staan centraal in het antwoord. Maar zonder duidelijke juridische kaders die digitale bewaring, uitlening en toegang ondersteunen, dreigt ons collectieve geheugen versnipperd te raken, slecht toegankelijk te zijn of volledig afhankelijk te worden van commerciële partijen.

Het 9-puntenactieplan

Tijdens het webinar op 19 februari wordt het 9-Point Action Plan van Knowledge Rights 21 gepresenteerd: een praktisch stappenplan voor wetgevers, belangenbehartigers en bibliotheekprofessionals. Het plan beschrijft de essentiële juridische voorwaarden die bibliotheken nodig hebben om in de 21e eeuw effectief te kunnen functioneren zowel online als offline.

Tijdens de sessie gaan we in op:

  • De negen juridische garanties die bibliotheken vandaag nodig hebben
  • Bewijs uit onafhankelijk onderzoek en ervaringen van Europese bibliotheken
  • Een praktische toolkit waarmee bibliothecarissen hun nationale juridische kader kunnen beoordelen en lacunes kunnen identificeren

Wat ik zo waardeer aan dit werk, is de nadruk op implementatie: niet blijven hangen in abstracte principes, maar toewerken naar concrete juridische oplossingen waarmee bibliotheken echt aan de slag kunnen.

Waarom dit gesprek nu van belang is

Nu bibliotheken steeds meer in digitale ruimtes werken, dreigt hun rol eerder door marktregels dan door het publieke belang te worden gevormd. Als dat gebeurt, wordt toegang tot kennis afhankelijk, wordt bewaring onzeker en komt ons culturele geheugen op de lange termijn in gevaar.

Ervoor zorgen dat bibliotheken online dezelfde mogelijkheden hebben als offline is geen klein juridisch detail. Het is essentieel voor onderwijs, onderzoek, creativiteit en democratische toegang tot kennis in heel Europa.

Ik kijk ernaar uit deze thema’s te bespreken tijdens het Knowledge Rights 21-webinar en dit werk te koppelen aan de bredere doelen van de Our Future Memory-campagne.

Neem deel aan de discussie

Webinar: Enabling Libraries, Guaranteeing Rights: A Legal Checklist for the Digital Age
Datum: 19 februari 2026
Tijd: 11:00 CET

👉 Register now to secure your spot

Als we geven om de toekomst van gedeelde kennis, moeten we ervoor zorgen dat bibliotheken juridisch in staat zijn die te bewaren. Sluit je aan bij het webinar.

19 februari webinar: Waarom bibliotheken juridische garanties nodig hebben in het digitale tijdperk Lees bericht »

Internet Archive Europe op FOSDEM 2026: De kracht van de community (en stickers)

FOSDEM 2026 liet ons opnieuw zien waarom deze community zo bijzonder is.

Tijdens het weekend in Brussel werd onze Internet Archive Europe-stand een bruisende ontmoetingsplek, met gesprekken, vragen, gelach en een voortdurende stroom van bekende en nieuwe gezichten. Internet Archive Europe werd ter plaatse vertegenwoordigd door Beatrice Murch, Program Manager bij Internet Archive Europe; Jeff Klein, Senior Software Engineer werkend aan ADS/Vault bij het Internet Archive; Tommi Marmo, DWeb Community Engagement Lead; Jeroen Baten, IAE Volunteer Extraordinaire, open source-ontwikkelaar en AngryNerd-podcaster; en door de fijne last-minute hulp van vrijwilliger Beth McCarthy.

De zaterdag bij de stand vloog voorbij. We spraken over archivering, deelden ideeën, leerden hoe mensen de Wayback Machine en Archive-data gebruiken, ontmoetten een paar fantastische leden van het ArchiveTeam en afgaand op hoe snel alles weg was hadden we duidelijk onderschat hoe populair ons materiaal zou zijn. Les geleerd: volgende keer meer merch. Veel meer.

Niets van dit alles was mogelijk geweest zonder de fantastische vrijwilligers die ons het hele weekend hebben ondersteund. Van het opbouwen van de stand en het beantwoorden van vragen tot het hoog houden van de energie tijdens drukke momenten — hun hulp maakte echt het verschil. FOSDEM wordt gedragen door vrijwilligers, en wij hadden het geluk om een aantal uitzonderlijk fijne mensen aan onze zijde te hebben. We zijn ontzettend dankbaar voor de spontane vriendelijke gebaren die ons op de been hielden (koffie, keelpastilles en chocolade!) en diep geraakt door de vrijgevigheid en aanmoediging vanuit de community. Waarvoor onze oprechte dank!

Zondag stond in het teken van de gesprekken in de wandelgangen waar FOSDEM om bekendstaat. Tussen sessies door rondlopen, oude vrienden tegen het lijf lopen en nieuwe projecten ontdekken herinnerde ons eraan dat juist deze informele momenten vaak de meest waardevolle connecties opleveren.

Van langdurige samenwerkingspartners tot bezoekers die voor het eerst langskwamen met interesse in digitale archivering, open toegang en de toekomst van de digitale commons: het was een groot plezier om met zoveel mensen uit het vrije en open-source-ecosysteem in contact te komen.

We verlieten FOSDEM moe, geïnspireerd en dankbaar. Dank aan iedereen die langskwam, hun werk deelde, doordachte vragen stelde of gewoon even hallo zei. Tot de volgende keer! En ja, we beloven meer stickers mee te nemen.

Internet Archive Europe op FOSDEM 2026: De kracht van de community (en stickers) Lees bericht »

We houden van vrije software: een Valentijnsdagviering met Ada & Zangemann💘

Deze Valentijnsdag nodigt Internet Archive Europe je uit om de liefde te vieren, niet alleen romantische liefde, maar ook liefde voor vrije software, open technologieën en de gemeenschappen die zich ervoor inzetten.

Op zaterdag 14 februari zetten we in Amsterdam de deuren open voor een speciale middag met een kinderboekvoorlezing, een goed gesprek en een gezamenlijke inzet voor een open digitale toekomst: “Ada & Zangemann” boekvoorlezing & I ♥ Free Software Day.

Een verhaal over nieuwsgierigheid, durf en open technologie

Centraal die middag staat een gelijktijdige Nederlandse en Engelse voorlezing van Ada & Zangemann, een geliefd kinderboek dat een verhaal weeft over software, skateboards en frambozenijs. Het boek is geschreven door Matthias Kirschner, voorzitter van de Free Software Foundation Europe.

Het verhaal draait om Ada, een nieuwsgierige jonge uitvinder, en laat zien waarom hacken, experimenteren en open technologieën ertoe doen — niet alleen voor ontwikkelaars, maar voor de samenleving als geheel. Hoewel het boek is geschreven voor kinderen, spreekt het ook volwassenen sterk aan die waarde hechten aan digitale autonomie, leren en creativiteit.

Of je nu komt met kinderen, collega’s of gewoon uit nieuwsgierigheid, de voorlezing biedt een zachte maar krachtige herinnering: technologie moet mensen versterken, niet opsluiten in afhankelijkheid.

Van verhalen tot systemen: zorg dragen voor de Fediverse

Na het voorleesmoment zetten we het gesprek voort met een presentatie van Mayel de Borniol over Bonfire, een modulair Fediverse-project dat samen met communities is ontwikkeld. De focus? Geen hype, maar instandhouding, duurzame financiering en het onderhoudswerk binnen open digitale ecosystemen.

Want liefde voor vrije software gaat verder dan alleen code schrijven. Het gaat ook om zorg voor de mensen en structuren die deze projecten door de jaren heen levend houden, een mooie gedachte voor Valentijnsdag.

Praktische informatie

  • Datum: Zaterdag 14 februari
  • Tijd: 14:00 – 17:00 CET
  • Locatie: Internet Archive Europe, Oudeschans 16, 1011 KZ Amsterdam
  • 🎟 Registratie: Verplicht (via Luma)

Het evenement wordt georganiseerd en gepresenteerd door Internet Archive Europe en is gratis en open voor iedereen die vindt dat openheid, samenwerking en betrokkenheid gevierd mogen worden, vandaag en elke dag.

Sla deze Valentijnsdag de clichés over. Kom de verhalen, software en de mensen vieren die de digitale commons levend houden.

We <3 Free Software. And we’d love to see you there. 💖

We houden van vrije software: een Valentijnsdagviering met Ada & Zangemann💘 Lees bericht »

Scroll naar boven